POLECAMY‎ > ‎

Rekolekcje wielkopostne WiT 2-4 marca 2012

opublikowane: 7 mar 2012, 11:57 przez Wiara i Tęcza   [ zaktualizowane 8 mar 2012, 13:17 ]

Nasze rekolekcje wielkopostne 2012 odbyły się w klasztorze kościoła Rzymskokatolickiego.

Brało w nich udział 17 osób z grupy WiT- 4 z Warszawy, 1 z Płocka,1 z Oświęcimia, 5 z Krakowa i 6 z Rzeszowa.

Był to piękny wspólny czas – słuchania ciekawych konferencji, rozmów i dyskusji, a nade wszystko modlitwy, spowiedzi, udziału w Mszach św. Czas poznawania się, zawierania przyjaźni  i cieszenia się że Jezus pozwala nam być razem i tworzyć lepszą przyszłość.

Modliliśmy się w intencjach całej grupy WiT.

Niech Jezus wynagrodzi Ojcom, którzy nas przyjęli i tak hojnie obdarowali !

Niech to duchowe dobro rośnie i dociera do wszystkich potrzebujących.

Niech usuwa irracjonalne lęki  w naszych kościołach i społeczeństwie, zastępując je wzajemną miłością i zrozumieniem.

 

Zamieszczamy streszczenia trzech rekolekcyjnych konferencji.

Zachęcamy do pisania własnych przemyśleń po ich przeczytaniu!

Przysłane teksty będziemy umieszczać na stronie WiT.

 

 

Konferencja 1- Specyfika Ewangelii  św Łukasza

Ewangelia św  Łukasza (E.Ł.) należy  do trzech E. synoptycznych (wraz z E. Marka i Mateusza). Mają one wiele cech wspólnych.

E.Ł. bazuje na 2 głównych źródłach- E. Marka i tzw Źródle Q – spis mów i myśli Jezusa.

Łukasz nie był Żydem, był prawdopodobnie Grekiem lub Syryjczykiem. Napisał  Ewangelię oraz Dzieje Apostolskie - razem stanowią one Dzieło św Łukasza.

Język E. Łukasza jest bogaty, cechuje go „malowanie” obrazów które mamy utrwalone w świadomości  (np. opis stajenki, przybycie pasterzy,  przypowieść o miłosiernym ojcu czy miłosiernym Samarytaninie).

 

E.Ł. została napisana w latach 80-90 , zaś Dzieje Apostolskie ok 10 lat później.

E.Ł. została przyjęta przez Chrześcijan w 2 połowie 2 wieku, gdy ich ważnym  sponsorem był Marcjon- bogaty właściciel floty, który nie lubił Żydów. Dlatego chciał wyłącznie E. Ł. Później Chrześcijanie oddali Marcjonowi pieniądze i wykluczyli go, ale E.Ł. pozostała.

Łukasz w E. nawiązuje do Septuaginty – Tory tłumaczonej na język  grecki. (Żydzi mieszkający poza Palestyną zapomnieli języka hebrajskiego. Legenda głosi, że 70 mędrców w 70 dni przetłumaczyło Torę w sposób identyczny. Stąd nazwa Septuaginta, czyli 70). Stąd w E.Ł.motyw Boga, który jest Panem historii i prowadzi ludzkość przez dzieje.

 

Zwrot „Drogi Teofilu” na początku E.Ł. może wskazywać konkretną osobę – człowieka który zlecił Łukaszowi  napisanie E., lub może być formą zwrócenia się do każdego chrześcijanina (Teofil – miłośnik Boga).

Z E.Ł. mamy zakodowany obraz  12 apostołów. (Przykładowo w Listach Pawła jest ich więcej, są również kobiety apostołki, np. Priscilla). Apostoł – znaczy wysłannik.

 

E.Ł. głosi uniwersalizm zbawienia – Jezus został posłany do wszystkich, zarówno Żydów jak i pogan.

 

W E. Ł. Jezus ma cechy nauczyciela greckiego (wędruje, prowadzi z uczniami dialog, zarówno On jak i oni zadają pytania). Rabin żydowski uczył w stałym miejscu, uczeń siedział u jego stóp i milczał (tu można przywołać scenę, gdy Maria zamiast posługiwać wraz z Martą, siedzi u stóp Jezusa. Jest to rewolucyjne przełamanie tabu – kobieta w roli ucznia!).

W E.Ł. bardzo istotna jest rola Jerozolimy. Tu E. zaczyna się  (zwiastowanie Zachariasza) oraz kończy (wniebowstąpienie na Górze Oliwnej).

Jest to sposób wyrażenia, że nauka Jezusa wypływa z centrum Judaizmu.

Dzieje Apostolskie także zaczynają się w Jerozolimie – stąd apostołowie wyruszają aż do Rzymu -ówczesnego centrum świata.

Jezus nauczając zmierza ku Jerozolimie. Pragnie wypełnić swoją rolę według woli Boga, jest jej podporządkowany. Głosi Królestwo Boże. Samo Jego głoszenie jest ZBAWIENIEM – nie tylko męka i śmierć, ale całe życie – narodziny, nauczanie – zbawienie dzieje się w teraźniejszości.

Przykład - Zacheusz, zwierzchnik celników (właściciel prywatnej inicjatywy -  nadzór nad celnikami dla korzyści Rzymian) – Jezus mówi do niego: „dziś zbawienie wstąpiło do Twego domu” . Jest to zapewnienie porównywalne z obietnicą daną dobremu Łotrowi na krzyżu.

Jezus mówił do apostołów : „do innych mówię w przypowieściach, a wam dane jest poznanie”.

Poznanie czyli gnoza. Są różne stopnie wtajemniczenia.

 

Miłosierdzie – najbardziej charakterystyczny element.

15 rozdział - serce E. Ł, „Ewangelia w Ewangelii”.

Trzy przypowieści :

- O Pasterzu i zagubionej owcy

- O zaginionej drahmie (tu ewenement – Bóg przedstawiony jako kobieta!)

- O miłosiernym Ojcu – powrót syna marnotrawnego. Skierowana do wspólnot Łukasza, do tych, którzy uważali się za lepszych lub gorszych. Przekazana myśl, że każdy jest równy, każdemu Bóg okazuje miłosierdzie, kocha i przyjmuje. Łaska jest dana darmo.  Jest to wezwanie do radości.

Przykładowo w Ewangelii Jana – łaska dana jest tym, których Bóg wybrał.

 

Rola Ducha św.

Duch św. od początku związany z życiem i działalnością Jezusa. Jezus kieruje się pod Jego wpływem.

Przykład -Rozesłał 70, a gdy wrócili i zdali relację, cieszył się w Duchu św.

Jezus uczy modlitwy. Oddala się, aby nawiązać intymną relację z Bogiem.

 

Męka Jezusa

Jej opis w E.Ł.jest najkrótszy. Lukasz unika przedstawiania śmierci jako zadośćuczynienia, odkupienia. Śmierć Jezusa jest konsekwencją całego życia i dokonanego wyboru.

Podczas opisu ostatniej wieczerzy Łukasz nie używa zwrotu „ciało wydane na okup” – jak Marek i Mateusz. To podkreśla zbawczą rolę całego życia – narodzin, nauczania, obecności.

W czasach starożytnych nawet w wizerunku Jezusa na krzyżu podkreślano zwycięstwo nad śmiercią, królowanie.

Podkreślanie cierpienia rozpoczęło się w średniowieczu  (być może z przyczyn licznych epidemii i potrzeby psychicznej dowartościowania cierpienia).

 

Ciekawostki:

Pojęcie symbolu uległo zasadniczej zmianie w historii. Od wieku XIX symbol jest dla nas czymś abstrakcyjnym i nierealnym. Wcześniej pojęcie to oznaczało coś bardzo konkretnego i prawdziwego.

Stąd też dziś używamy innej terminologii np. odnośnie Komunii św.

 

W Ewangeliach są sceny, które zwyczajowo interpretujemy dosłownie, natomiast  znaczenie ich jest inne.

Widzenie Jezusa po zmartwychwstaniu – nie wzrokiem, ale świadomością Jego Osoby i dokonanych wydarzeń.

Rozmowa Jezusa z Piłatem – nie mogła odbyć się realnie ze względu na ówczesne prawo i zwyczaje. Namiestnik rzymski nie mógł rozmawiać z Żydem skazańcem ani dopuścić innych Żydów jako świadków.

 

 

Konferencja 2- O liturgii

 

Pierwotne znaczenie słowa „liturgia” – służba publiczna, sprawa urzędowa.

Pojęcie to występuje w Septuagincie, która powstała w Aleksandrii.

Żydzi przenieśli to słowo na „służba w świątyni” – nabrało znaczenia kultowego.

Dla chrześcijan od początku było pojęcie liturgii, Eucharystii.

Wiara, że dary – chleb i wino stają się Ciałem i Krwią Chrystusa.

Ojcowie Kościoła – Ignacy z Antiochii, św Justyn, Hipolit – zaczynają układać modlitwy na Liturgię.

Modlitwa „zaprawdę święty jesteś Boże…” – jedna z najstarszych, ułożona przez Hipolita.

 

Liturgia jest równoznaczna z Eucharystią. Inne formy liturgii są o tyle ważne, o ile wynikają z Eucharystii.

Angielski prawosławny biskup Calistos mówił, że nabożeństwo lub modlitwa to stanie przed Bogiem, zdarzenie między osobami, kontakt z Trójcą św. Nie rytuał ani obowiązek !

 

W liturgii poprzez nas Bóg ujawnia się w świecie.

Stąd jest wielkie napięcie na linii boskie- ludzkie.

Katabasis – zbawcza inicjatywa Boga

Anabasis – nasza odpowiedź, wolnośc.

Liturgia to działanie bosko-ludzkie.

Inicjatywa Boga, który zstępuje. On jest pierwszym sprawcą liturgii. Ale my prosimy aby nam błogosławił. Aby Duch św przemienił dary ołtarza. Włączamy się w coś, co trwa – w życie Trójcy św.

 

Liturgia to Niebo na ziemi, otwarcie się eschatologiczne. Odsłania nam zadatek przyszłego życia.

Odwzorowuje nieustającą liturgię w Niebie.

 

Są różne Kościoły i różne oprawy liturgiczne.

Książę kijowski Włodzimierz przyjął Chrzest z Konstantynopola, gdyż jego ludzi urzekła liturgia wschodnia – czuli się na niej jak w niebie.

 

Chronos – czas zwykły

Kairos – czas boski, poza czasem.

To co dzieje się w czasie liturgii dzieje się dziś. Np. gdy w Wielki Czwartek wymawia się słowa „On to w dzień przed męką…”  , gdy celebrujemy Boże Narodzenie lub Wielkanoc, wchodzimy w TEN czas, on jest TERAZ.

Świadomość tego czasu istnieje wśród Żydów celebrujących noc wyjścia z Egiptu.

Zwyczajowo najmłodszy syn pyta Ojca: - Dlaczego ta noc jest taka szczególna?

Ojciec odpowiada: Bo to DZIŚ Pan wyprowadził nas z niewoli.

Liturgia Kosmosu

Całe stworzenie oddaje chwałę Bogu poprzez istnienie.

Człowiek złamał to poprzez grzech ale wraca do naturalnej liturgii przez ofiarę Jezusa.

W liturgii stajemy się ludźmi przemienionymi do stanu przed grzechem.

 

Duch św działa z Ojcem przez Syna.

Modlimy się do Ojca aby zesłał Ducha św aby przemienił dary w Ciało i Krew Jezusa. Duch św przemienia i dary i nas – abyśmy przeszli ze śmierci do życia.

 

Eklezjologia – nauka o Kościele

Koncepcja eklezjologii eucharystycznej – Kościół jest tam, gdzie jest sprawowana Eucharystia. 

Gdy schodzimy się razem jako Kościół, również dążymy ekumenicznie do jedności.

 

Udział w Eucharystii to świadomość obecności przy Bogu.

Skupienie jest mniej ważne.

 

Są różne liturgie, przykładowo - syryjska, koptyjska, etiopska, ormiańska, zreformowana liturgia rzymska.

 

Liturgia godzin – jej zadaniem jest  uświęcenie czasu (czytanie psalmów, jutrznia, nieszpory).

Wywodzi się z tradycji żydowskiej, równoległa jest odprawiana w Synagodze.

 

 

Konferencja 3 - Traktat „O przyjaźni duchowej”   Elreda z Rievaulx

 

Elred z Rievaulx  żył w latach 1110 – 1167. Był synem księdza (wówczas syn dziedziczył ten zawód po ojcu. Celibat wprowadzono dopiero w 13-15 wieku).

Przez 20 lat był opatem Cystersów w miejscowości Rievaulx na granicy Walii i Szkocji. Za jego czasów klasztor rozwinął się znacząco, było w nim 650 mnichów (mnisi chórowi- szlachta, oraz konwersi – chłopi, wykonujący proste prace).

Elred był homoseksualny, co potwierdzają prace naukowe, m in Johna Boswella.  Po wstąpieniu do zakonu żył w celibacie.

Elred pisał dzieła ascetyczne, hstoryczne oraz hagiograficzne.

Jedno z jego dzieł to „Zwierciadło miłości” – Speculum caritatis

Chorował na ciężką przewlekłą chorobę, prawdopodobnie artretyzm.

Umarł w opinii świętości i uważany jest za świętego, mimo że nie został oficjalnie kanonizowany.

Na jego grobie umieszczono napis dotyczący jego dzieł: „Zaledwie przeczytasz, masz chęć czytać ponownie”.

Opactwo Rievaulx zniszczono za czasów Henryka VIII. Zostały tylko mury.

 

O Elredzie z Rievaulx  pisał Elred Squire – dominikanin. Książkę wydał w Polsce Pax w roku 1981.

 

Pisząc „O przyjaźni duchowej”  Elred z Rievaulx  opierał się na traktacie Cycerona „De Amicitia”.

Cyceron , czyli Marek Tuliusz żył w I wieku pne i był mówcą rzymskim. Był eklektykiem – scalił różne nurty i myśli filozoficzne.

Jego traktat o przyjaźni, to dialog przyjaciół przebywających w jego posiadłości. Rzymska przyjaźń – virtus- oparta była o cnotę, dla dobra Rzeczypospolitej.

 

Elred z Rievaulx pisał w wieku XII, był to jeden z kilku renesansów.

Prolog do jego traktatu „O przyjaźni duchowej” zawiera kanony przyjaźni utworzone w oparciu o myśli Cycerona i o Biblię.

Definicja przyjaźni według Cycerona: 

Przyjaźń to zgodność w sprawach boskich i ludzkich połączona z życzliwością i miłością.

 

Elred wymienia kilka rodzajów przyjaźni:

Przyjaźń cielesna – oparta na akceptacji czyichś przywar. Ocenia ją negatywnie

Przyjaźń światowa – powstała z pożądania rzeczy lub dóbr doczesnych. Uważa, że jest tu możliwość otwarcia na sprawy boskie.

Przyjaźń duchowa – powstaje dla niej samej, jest bezinteresowna.

Jest możliwa między ludźmi dobrymi, o pewnych podobieństwach. Potrzebna jest roztropność, mądrość, wstrzemięźliwość.

Taka przyjaźń jest stopniem – etapem w miłości do Boga.

Granice przyjaźni – przyjacielowi nie można niczego odmówić, ale trzeba się czasem sprzeciwić.

Przyjaźń może istnieć tylko między ludźmi prawymi.

Kochać można wszystkich, ale przyjaciół trzeba z uwagą wybierać. Musi być poczucie zaufania i bezpieczeństwa.

Elred radzi, aby wybierać takich, którzy będą w stanie wytrwać (nie mogą być gniewliwi, niestali, podejrzliwi, gaduły – lub jeśli mają takie cechy, to powinni nad nimi panować).

Następnie należy kandydata poddać ostrożnej próbie – najlepiej powierzając „lżejsze” tajemnice i zobaczyć czy wytrwa.

Po pomyślnie przebytej próbie można dopuścić do przyjaźni  i ją konsumować, co wyraża się we wzajemnej trosce o rozwój.

Jeśli ktoś okaże się niegodny przyjaźni, nie należy zrywać więzów gwałtownie lecz stopniowo.

 

W przyjaźni zawarte są miłość, uczucie, bezpieczeństwo i przyjemność. Wzajemna wrażliwość, brak podejrzeń – zawsze mówi się dobrze o przyjacielu. Do tego należy dodać miłe słowo, radosne oblicze i ujmujące bycie.

Przyjaźń to wyrównywanie braków, dzielenie się.

Odnośnie przydzielania urzędów – jeśli przyjaciel dobrze się do nich nadaje, to można przydzielić.

 Piotr dostał od Jezusa urząd, a Jan był najbliższym przyjacielem i nie był o to zazdrosny.

Przyjaźń ma dawać dobre owoce na zewnątrz, nie należy się zamykać przed dawaniem dobra innym.

Elred kochał wszystkich swoich współbraci, ale przyjaciółmi nazywał tylko dwóch.